Leeuwarden, 25 juni 2026 – Met een kick-off tijdens het New Energy Forum gaat het grensoverstijgende project Watts in Grass!? officieel van start. Het project ontvangt € 2,94 miljoen aan cofinanciering vanuit het Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland.
Binnen het project werken Nederlandse en Duitse bedrijven, landbouwondernemers en kennisinstellingen de komende jaren samen aan innovatieve oplossingen voor de biogaswaardeketen. Door gras, grasrijke reststromen en digestaat slim te benutten, willen de partners duurzame energieproductie vergroten, stikstof- en CO₂-uitstoot verminderen en nieuwe verdienmodellen voor agrariërs ontwikkelen.
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Stijgende energiekosten, strengere milieueisen, stikstofproblematiek en de noodzaak om fossiele energie te vervangen, vragen om nieuwe, innovatieve oplossingen. Tegelijkertijd beschikt de sector over grote hoeveelheden biomassa en reststromen die effectiever benut kunnen worden.
Watts in Grass!? ontwikkelt en demonstreert daarom een geïntegreerd systeem waarin gras en reststromen worden omgezet in duurzame energie en hoogwaardige producten. Hierbij worden verschillende innovatieve technologieën gecombineerd. Gras wordt efficiënter vergist, CO₂ uit biogas wordt met groene waterstof omgezet in extra methaan, stikstof wordt uit digestaat verwijderd en vezelrijke reststromen worden verwerkt tot biokool. Hierdoor ontstaat meer groen gas uit dezelfde hoeveelheid biomassa, worden emissies verminderd en blijven waardevolle grondstoffen behouden binnen een circulair systeem.
Zo ontstaat een circulair systeem waarin energie, nutriënten en grondstoffen maximaal worden benut. Het project draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige landbouw die minder afhankelijk is van fossiele energie, minder emissies veroorzaakt en nieuwe economische kansen creëert.
Een belangrijk onderdeel van het project is het opschalen van innovaties naar de praktijk. Verschillende technologieën zijn de afgelopen jaren ontwikkeld en getest op laboratoriumschaal in het REMO-LAB in Groningen. Binnen Watts in Grass!? worden deze innovaties verder doorontwikkeld, geïntegreerd en voor het eerst gedemonstreerd op landbouwschaal.
De centrale demonstratielocatie bevindt zich op het agrarisch bedrijf van Schulte Siering in het Duitse Bad Bentheim, net over de Nederlandse grens. Hier worden innovatieve vergistingstechnieken, biomethanisering, digestaat-elektrolyse en thermochemische verwerking van reststromen samengebracht in één praktijkomgeving. De resultaten worden vervolgens gebruikt voor economische analyses, levenscyclusanalyses en de ontwikkeling van schaalbare businessmodellen voor de landbouwsector.
Het project brengt tien Nederlandse en Duitse partners samen en worden ondersteund door acht geassocieerde partners. De samenwerking brengt de sterke punten van beide landen samen: Nederlandse expertise op het gebied van circulaire technologieën en duurzame energie wordt gekoppeld aan de uitgebreide praktijkervaring met biogasinstallaties in Duitsland.
New Energy Coalition treedt op als projectcoördinator en is verantwoordelijk voor de algemene projectleiding, communicatie en regionale verankering van de resultaten. Kompetenzzentrum 3N verzorgt de kennisverspreiding in Nedersaksen en ondersteunt de implementatie bij Duitse partners.
De technologische ontwikkeling wordt geleid door Hanzehogeschool Groningen, Hochschule Emden/Leer en Hochschule Osnabrück. Zij werken aan de ontwikkeling, monitoring, modellering en evaluatie van de verschillende innovaties. Ekwadraat ondersteunt met economische analyses, businessmodellen en beleidsvraagstukken.
Aan de praktijkkant spelen bedrijven een belangrijke rol. Schulte Siering stelt zijn erf beschikbaar als demonstratielocatie. Paques ontwikkelt en implementeert de biomethaniseringstechnologie, D&R Energy bouwt de digestaat-elektrolyser voor waterstofproductie en stikstofverwijdering, terwijl BTG Biomass Technology Group verantwoordelijk is voor de integratie van de pyrolysetechnologie voor de productie van biokool.
Tijdens het seminar geothermie op 10 december jl. vertellen Guus Willemsen (IF Technology), Adri Kuyper (Geothermie Groningen en Ekwadraat) en Klaas de Jong (stichting Warmtenetwerk) over de (on)mogelijkheden van geothermie in combinatie met een warmtenetwerk.
De middag start met een introductie over de Nederlandse geothermie markt in 2015 door IF Technologie. Het seminar staat in het kader van bodemenergie met dieptes >500 m voor warmteproductie en elektriciteitsproductie.
Het doel van de overheid is om in 2020 11 PJ warmte per jaar op te wekken met geothermie. Op dit moment zijn er twaalf projecten gerealiseerd met een totale opwek van 1500 TJ/jaar. 11 van deze projecten zijn gerealiseerd in de tuinbouw. De gebouwde omgeving heeft echter een veel groter warmteverbruik in verhouding en een meer zekere afzet van de warmte. Toch zijn er nog weinig initiatieven ontwikkeld op het gebied van geothermie in de gebouwde omgeving, bekijk hier de presentatie.
In Groningen is op dit moment een geothermie project in ontwikkeling. Adri Kuyper, projectmanager geothermie WarmteStad, vertelt over deze ontwikkeling. WarmteStad is een samenwerking van Gemeente Groningen en het Waterbedrijf Groningen. WarmteStad heeft inmiddels een SDE beschikking, een opsporingsvergunning aardwarmte Groningen en een beschikte garantieregeling aardwarmte (RNES). Aan de noordwestzijde van Groningen wil WarmteStad in 2016-2017 de boringen uitvoeren naar aardwarmte, waar naar verwachting een temperatuur van 121 °C naar boven zal komen. Op uiterlijk 1 november 2017 zal de bron volledig in werking moeten zijn. WarmteStad wil hier in eerste instantie 3.500 woningen mee verwarmen en in 2024 is het einddoel om 11.700 woningen via een warmtenet op de geothermiebron aan te sluiten. Er zal een warmtenet komen door Groningen met een lengte van ongeveer 11 km. Bekijk hier de presentatie van WarmteStad voor meer details en informatie.
Stichting Warmtenetwerk ondersteunt en promoot het aanleggen van warmtenetten in Nederland door middel van kennisoverdracht en samenwerking. Stichting Warmtenetwerk heeft momenteel een netwerk van zo’n 200 deelnemers uit alle sectoren. Warmtenetten zijn flexibel en dienen aangelegd te worden om een aantal redenen:
Bekijk hier de presentatie van Stichting Warmtenetwerk voor meer informatie en voorbeelden.
Indien geothermie u wel interessant lijkt, waar moet u dan beginnen? En welke stappen moet u allemaal doorlopen? Adri Kuyper van Ekwadraat zet het op een rij. Let wel, het ontwikkelen van een geothermie project heeft een looptijd van minimaal 4 jaar. Belangrijk is om een goede regie op het stappenplan aardwarmte te hebben om onnodige kosten te vermijden en de doorlooptijd te verkorten. Bekijk hier de presentatie met het stappenplan.
Tenslotte geeft Guus Willemsen een kijkje in de kansen die de ondergrond biedt in de omgeving van Zwolle. De volgende kansen zijn interessant:
De warmtevraag is er wel, maar wie zorgt ervoor dat die vraag ook wordt samengebundeld en op de markt komt? En wie zorgt ervoor dat het project wordt voorbereid? (opsporingsvergunning, SDE+, garantiefonds, business plan, financiering, afstemming met SodM, ed.)
Neemt u het initiatief?
