Aquathermie

Wat is aquathermie?

Thermische energie uit water
Aquathermie is de verzamelterm voor het duurzaam verwarmen en koelen van gebouwen met water. Er zijn drie varianten:
•    Thermische energie uit oppervlaktewater (TEO)
•    Thermische energie uit afvalwater (TEA) 
•    Thermische energie uit drinkwater (TED)

Waar woningen nu veelal worden verwarmd met aardgas zal dit de komende decennia worden afgebouwd. Aquathermie is één van de alternatieven voor duurzame warmte uit het Klimaatakkoord. Lokaal speelt de vraag bij bewoners en gemeenten hoe de wijk en individuele woningen duurzaam verwarmd kunnen worden. Aquathermie is een van de opties, waaraan gedacht kan worden, indien (oppervlakte)water in de omgeving beschikbaar is. De volgende vraag is dan of dit water voldoende warmte bezit voor het verwarmen van de wijk.

Hoe werkt aquathermie?

Wat je bij aquathermie doet, is warmte uit het water halen. Deze warmte wordt met een warmtepomp naar een hoger niveau opgewerkt. Het resultaat is dat het oppervlaktewater afkoelt en dat de warmtepomp warm water aan een warmtenet aflevert. Het warmtenet transporteert de warmte vervolgens naar de woningen, die op deze manier verwarmd worden zonder aardgas.


Het rendement van zo’n verwarmingssysteem kan verhoogd worden door het toepassen van grootschalige warmte- en koudeopslag (WKO). De hogere watertemperatuur in de zomermaanden zorgt voor een hogere COP van de warmtepompen in vergelijking tot de wintermaanden.


In de zomer wordt warm water in de bodem gepompt, hier ontstaat dan een warme waterbel. In de winter wordt dit warme water omhoog gepompt. Vervolgens verhoogt de warmtepomp de temperatuur naar het gewenste afleverniveau. Tegelijkertijd wordt het afgekoelde water weer teruggepompt in de bodem. Hierdoor ontstaat een tweede waterbel. Deze koudeopslag kan in de zomer gebruikt worden voor koeling.

aquathermie werking
Bron afbeelding: IF Technology

 

Potentie aquathermie

In Nederland hebben we veel (oppervlakte)water om ons heen. Dit water is een natuurlijke bron van warmte. De economische potentie van thermische energie uit oppervlaktewater voor het verwarmen van de gebouwde omgeving in Nederland is enorm, namelijk 150 PJ (CE Delft & Deltares, 2018). Dit is 40 procent van de toekomstige warmtevraag van de gebouwde omgeving.


Voor elke specifieke situatie is meer onderzoek nodig voor de haalbaarheid en de potentie van het water als bron voor aquathermie. Een goed startpunt voor het onderzoeken van de aquathermiepotentie in jouw omgeving is de STOWA-Viewer. Deze viewer een grote onzekerheidsmarge, dus het is alsnog goed om te onderzoeken wat de daadwerkelijk potentie zal zijn. Ekwadraat heeft een rekenmodel ontwikkeld om de potentie van aquathermie van alle locaties in Nederland te kunnen berekenen. De methode om de invloed van TEO op de watertemperatuur te bepalen is uitgewerkt in een rekenmodel. Meer lezen over ons rekenmodel? Klik hier!

In de praktijk

Er zijn al meer dan 65 gerealiseerde projecten met aquathermie bekend. En op 100 locaties in Nederland worden de mogelijkheden aquathermie toe te passen onderzocht.

Voorbeeldprojecten van ons?
- Het eiland Sneek
- Potentiescan Ter Apel
 

Onze aquathermie projecten

 

Subsidies aquathermie

Voor een aquathermieproject kan de exploitatiesubsidie SDE++ aangevraagd worden voor de opgewekte warmte. Dit kan echter niet wanneer je ook wilt koelen met hetzelfde aquathermiesysteem. Daarnaast kan het ook een onderdeel zijn van een proeftuinaanvraag aardgasvrije wijken (PAW).


Netwerk aquathermie

Op 14 mei 2019 is de Green Deal Aquathermie Nederland ondertekend. Het netwerk brengt de mogelijkheden in kaart om met aquathermie gebouwen te verwarmen en/of te koelen om zo een versnelling te brengen in de warmtetransitie. De website van Netwerk Aquathermie is bedoeld als platform van en voor partijen en partners van de Green Deal Aquathermie om kennis en praktijkervaringen op te halen en te delen, met elkaar in contact te komen en elkaar vragen te stellen. Onze adviseur Rowan Benning is actief als verbinder praktijk voor het Netwerk Aquathermie. 

Kosten van aquathermie

De kosten van aquathermie kunnen sterk uiteenlopen. In veel gevallen is aquathermie een goed betaalbaar alternatief voor aardgas, in sommige gevallen kan het ook duurder zijn dan andere alternatieven. Om een goed beeld te krijgen van wat een aquathermiesysteem kost voor jouw pand, buurt of wijk is het belangrijk om een aantal zaken goed in beeld te hebben:

  1. Potentie: Hoeveel (oppervlakte)water is er beschikbaar in de omgeving en hoeveel warmte kan er worden onttrokken?
  2. Vraag: Hoeveel warmte wordt er gevraagd? Wat voor type warmte wordt er gevraagd? Gaat het om bijvoorbeeld lage temperatuur of hoge temperatuur?
  3. Opslag: Is opslag in een ondergronds buffervat nodig of volstaat een WKO?
  4. Piekvermogen: Wordt de warmte collectief opgewaardeerd met een groengasketel of collectieve warmtepomp, of gebeurt dit in elk afzonderlijk pand?
  5. Route van het warmtenet: Is er sprake van hoogbouw of staan alle huizen uit elkaar?
  6. Complexiteit van de ondergrond: Kan je zondermeer een warmtenet aanleggen of is er sprake van een hoge dichtheid van kabels en leidingen?

Kosten zijn niet de enige afweging om te maken van de keuze voor aquathermie. In vele opzichten is aquathermie een duurzaam alternatief voor aardgas, bijvoorbeeld kijkend naar CO2-besparing of ruimtelijke impact. Daarnaast is een warmtenet op basis van aquathermie mogelijk interessant voor lokale energiecoöperaties. Het is daarom belangrijk een integrale afweging te maken en goed te kijken naar de lokale context, eisen en wensen.

Ekwadraat kan je helpen om de bovenstaande kosten in beeld te krijgen voor jouw situatie. Daarnaast begeleiden we je graag bij het opzetten van een proces waarin we de lokale eisen en wensen in beeld brengen en de juiste stakeholders betrekken om tot een goed alternatief voor aardgas te komen.

Diensten

Ekwadraat kan uw organisatie of coöperatie ondersteunen bij:

  • Het berekenen van het exacte potentieel voor aquathermie in uw gebied of buurt
  • Het uitwerken van een businesscase voor de juiste configuratie van aquathermiesystemen
  • Het uitwerken van een systeemontwerp voor aquathermie
  • Een wijkconcept voor aquathermie met stakeholders en bewoners
  • Het aanvragen van een subsidie in het kader van de PAW of andere warmtetransitie subsidies
  • Het uitwerken van het eerste idee tot een haalbaar businessplan

Wil jij hulp bij de realisatie van je aquathermieproject?

Neem dan via onderstaand formulier contact met ons op en wij helpen je verder. 


● 
Vrijblijvend antwoord   Binnen 1-2 werkdagen

"Wij helpen je graag verder!"

Andries Metz

Business developer Transitiemanagement