Leeuwarden, 25 juni 2026 – Met een kick-off tijdens het New Energy Forum gaat het grensoverstijgende project Watts in Grass!? officieel van start. Het project ontvangt € 2,94 miljoen aan cofinanciering vanuit het Interreg VI A-programma Deutschland-Nederland.
Binnen het project werken Nederlandse en Duitse bedrijven, landbouwondernemers en kennisinstellingen de komende jaren samen aan innovatieve oplossingen voor de biogaswaardeketen. Door gras, grasrijke reststromen en digestaat slim te benutten, willen de partners duurzame energieproductie vergroten, stikstof- en CO₂-uitstoot verminderen en nieuwe verdienmodellen voor agrariërs ontwikkelen.
De landbouwsector staat voor grote uitdagingen. Stijgende energiekosten, strengere milieueisen, stikstofproblematiek en de noodzaak om fossiele energie te vervangen, vragen om nieuwe, innovatieve oplossingen. Tegelijkertijd beschikt de sector over grote hoeveelheden biomassa en reststromen die effectiever benut kunnen worden.
Watts in Grass!? ontwikkelt en demonstreert daarom een geïntegreerd systeem waarin gras en reststromen worden omgezet in duurzame energie en hoogwaardige producten. Hierbij worden verschillende innovatieve technologieën gecombineerd. Gras wordt efficiënter vergist, CO₂ uit biogas wordt met groene waterstof omgezet in extra methaan, stikstof wordt uit digestaat verwijderd en vezelrijke reststromen worden verwerkt tot biokool. Hierdoor ontstaat meer groen gas uit dezelfde hoeveelheid biomassa, worden emissies verminderd en blijven waardevolle grondstoffen behouden binnen een circulair systeem.
Zo ontstaat een circulair systeem waarin energie, nutriënten en grondstoffen maximaal worden benut. Het project draagt daarmee bij aan een toekomstbestendige landbouw die minder afhankelijk is van fossiele energie, minder emissies veroorzaakt en nieuwe economische kansen creëert.
Een belangrijk onderdeel van het project is het opschalen van innovaties naar de praktijk. Verschillende technologieën zijn de afgelopen jaren ontwikkeld en getest op laboratoriumschaal in het REMO-LAB in Groningen. Binnen Watts in Grass!? worden deze innovaties verder doorontwikkeld, geïntegreerd en voor het eerst gedemonstreerd op landbouwschaal.
De centrale demonstratielocatie bevindt zich op het agrarisch bedrijf van Schulte Siering in het Duitse Bad Bentheim, net over de Nederlandse grens. Hier worden innovatieve vergistingstechnieken, biomethanisering, digestaat-elektrolyse en thermochemische verwerking van reststromen samengebracht in één praktijkomgeving. De resultaten worden vervolgens gebruikt voor economische analyses, levenscyclusanalyses en de ontwikkeling van schaalbare businessmodellen voor de landbouwsector.
Het project brengt tien Nederlandse en Duitse partners samen en worden ondersteund door acht geassocieerde partners. De samenwerking brengt de sterke punten van beide landen samen: Nederlandse expertise op het gebied van circulaire technologieën en duurzame energie wordt gekoppeld aan de uitgebreide praktijkervaring met biogasinstallaties in Duitsland.
New Energy Coalition treedt op als projectcoördinator en is verantwoordelijk voor de algemene projectleiding, communicatie en regionale verankering van de resultaten. Kompetenzzentrum 3N verzorgt de kennisverspreiding in Nedersaksen en ondersteunt de implementatie bij Duitse partners.
De technologische ontwikkeling wordt geleid door Hanzehogeschool Groningen, Hochschule Emden/Leer en Hochschule Osnabrück. Zij werken aan de ontwikkeling, monitoring, modellering en evaluatie van de verschillende innovaties. Ekwadraat ondersteunt met economische analyses, businessmodellen en beleidsvraagstukken.
Aan de praktijkkant spelen bedrijven een belangrijke rol. Schulte Siering stelt zijn erf beschikbaar als demonstratielocatie. Paques ontwikkelt en implementeert de biomethaniseringstechnologie, D&R Energy bouwt de digestaat-elektrolyser voor waterstofproductie en stikstofverwijdering, terwijl BTG Biomass Technology Group verantwoordelijk is voor de integratie van de pyrolysetechnologie voor de productie van biokool.
Een materiaal in de eeuwigheid 100% blijven hergebruiken met behoud van zijn eigenschappen is fysisch onmogelijk. Daarom gaat het vandaag in onze laatste blog tijdens de week van de circulaire economie over efficiënt omgaan met eindige grondstoffen.
In deze laatste blog gaan we het hebben over de laatste stap van de Trias Materia: gebruik eindige grondstoffen zo efficiënt mogelijk. Maandag kregen we op twitter een reactie van Michel de Jong op de tweede stap van de Trias Materia. Hij vroeg zich af waarom we ervoor kiezen om alleen maar biobased materialen te gebruiken. Waarom niet deze term veranderen in gebruik van circulaire materialen, zowel in de biosfeer als de technologische sfeer? En eigenlijk zijn we het daar wel mee eens. Het gebruik van circulaire materialen is eigenlijk de 0de stap van de trias: zoveel mogelijk hergebruiken. Echter, een materiaal in de eeuwigheid 100% blijven hergebruiken met behoud van zijn eigenschappen is fysisch onmogelijk. Daarom moeten we eindige grondstoffen zo efficiënt mogelijk toepassen. In het actieplan circulaire economie van de Europese Commissie van 2 december 2015 zijn 27 materialen opgenomen die van groot belang zijn voor de Europese economie, maar die hier niet of nauwelijks aanwezig zijn.
Een van deze grondstoffen is fosfor. Fosfaat, een verbinding van fosfor en zuurstof, is letterlijk van levensbelang als bouwsteen van DNA en RNA. Uit onderstaande afbeelding wordt duidelijk dat er in Europa al helemaal geen fosfaatreserves meer zijn.
Kunstmest bestaat voor een belangrijk deel uit fosfaat. Strenge regelgeving heeft ervoor gezorgd dat we in Europa sinds de jaren 80 de helft minder kunstmest zijn gebruiken en gaan we dus efficiënter om met deze grondstof. Daarnaast komen er steeds meer initiatieven om fosfaat terug te winnen uit ons afvalwater.
Veel van de kritische grondstoffen worden toegepast in elektrische apparaten. Terugwinning van deze materialen uit afgedankte apparaten, maar ook verbeterd productontwerp moeten ervoor zorgen dat we straks niet meer over deze materialen kunnen beschikken.
Aan de andere kant heeft efficiënt materiaalgebruik door verbeterd productontwerp weer niet zoveel zin wanneer de technische levensduur van deze producten korter wordt. Onderstaand overzicht geeft aan dat bij de meerderheid van de consumentengoederen de gemiddelde levensduur achteruit is gegaan.
Daarbij komt nog het feit dat wij als consument vaak al ver voor het einde van de technische levensduur het product vervangen, zoals de smartphone. Volgens Fairphone vervangen we onze telefoon elke 18 maanden, dus ver voor het einde van de technische levensduur van vier jaar.
Dus, wanneer neem jij een nieuwe smartphone? Als je abonnementsperiode is afgelopen? Of als je er echt niet meer mee kan bellen?
Van 14 tot 18 januari is het de week van de Circulaire Economie. Tijdens deze week delen we de moeilijkheden die we op de weg naar een circulaire wereld tegengekomen en welke mogelijkheden we daarin zien.
Nadat we op maandag de Trias Materia lanceerden, gingen we in op de verschillende stappen en kwamen we met voorbeelden hoe deze stappen in ons dagelijks leven en in de projecten al worden toegepast. Dinsdag bespraken we hoe circulariteit was meegenomen in de organisatie van de Duurzame Innovatie Challenge en vroegen we jou naar ideeën om het promotiemateriaal te hergebruiken. Woensdag vertelde onze collega Rob hoe hij komend jaar zijn kledingcollectie circulair gaat maken door o.a. minder kledingstukken te bezitten. Gisteren vertelden we over het Energie Kenniscentrum Leeuwarden waar we na de zomer in gaan huisvesten en waarvan de bouw inmiddels is gestart. In dit gebouw, op de voormalige vuilstort Schenkenschans, wordt veel hout, een biobased materiaal, verwerkt.
Laat jouw ideeën hier achter of neem contact met mij op om eens te sparren over circulaire economie.
"Ik help jou graag op weg om de wereld circulair te maken"